Mechanizm, który może dotyczyć całej Polski

Po historii ośmioletniej Wiktorii wiele osób sądziło, że OPS-y nie mogą już bardziej zaskoczyć. A jednak – kolejna sprawa pokazuje, że nadużycia systemu dotykają nie tylko dzieci, ale także dorosłych, którzy sami znajdują się w dramatycznej sytuacji życiowej.

Nie tylko dzieci – dorośli też cierpią

Bohaterką tej historii jest 59‑letnia kobieta, która jest przewlekle chora, żyje z zasiłku OPS, nie ma oszczędności ani zdolności kredytowej, a jedynym jej majątkiem jest mieszkanie po zmarłym mężu. Musi je sprzedać, aby spłacić pozostałych spadkobierców. Jej mama przebywa w domu pomocy społecznej, a OPS – po zbadaniu sytuacji – zwolnił ją z odpłatności za DPS. Wszystko było jasne i zgodne z prawem.

Do czasu.

Forma presji na osobę chorą i bez środków – OPS ignoruje własne decyzje

W rozmowach z pracownikami OPS kobieta usłyszała, że po sprzedaży mieszkania będzie musiała zwrócić zapomogę oraz koszty pobytu swojej mamy w DPS. To nie jest decyzja administracyjna, lecz zapowiedź działań, które nie mają żadnej podstawy prawnej. I które pokazują mechanizm mogący występować w wielu OPS-ach w całej Polsce.

Kobieta sama potrzebuje pomocy. Jest chora, żyje z zasiłku, nie ma żadnych wolnych środków. Sprzedaż mieszkania nie jest dla niej „dochodem”, lecz obowiązkiem wynikającym z prawa spadkowego. Nie otrzyma z tej sprzedaży pieniędzy, które mogłaby przeznaczyć na życie. OPS doskonale o tym wie — sam wcześniej ustalił, że kobieta nie ma możliwości płacenia za DPS i zwolnił ją z odpłatności.

Mimo to pracownicy OPS sugerują, że po sprzedaży mieszkania będzie musiała oddać zapomogę i koszty DPS. To działanie sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej i z wcześniejszym stanowiskiem samego OPS. To także forma presji wobec osoby chorej, zależnej od pomocy społecznej i pozbawionej wsparcia prawnego.

Sprzedaż mieszkania to nie dochód – OPS nie może żądać zwrotu zasiłku

Sprzedaż mieszkania nie jest dochodem. Dochód to środki otrzymywane regularnie, co miesiąc — emerytura, renta, wynagrodzenie, alimenty. Jednorazowa sprzedaż mieszkania, zwłaszcza przeznaczona na spłatę spadkobierców, nie jest dochodem w rozumieniu ustawy. Nie może być podstawą do naliczania odpłatności ani żądania zwrotu świadczeń.

OPS-y w całej Polsce często manipulują pojęciem „dochodu”, traktując jednorazowe wpływy jako podstawę do obciążeń. To nadużycie, które dotyka szczególnie osoby chore, samotne i zależne od pomocy społecznej. W wielu przypadkach OPS-y liczą na to, że osoba w trudnej sytuacji nie będzie się bronić.

Rodziny często odwołują się do SKO i WSA, ale trzeba jasno powiedzieć: SKO i WSA nie badają odpowiedzialności urzędnika. Nie analizują dobra rodziny ani nie prowadzą postępowania karnego. Badają tylko dokumenty. Dlatego decyzje SKO i WSA nie są dowodem legalności działań OPS.

W postępowaniu karnym liczy się coś innego: ustawa o pomocy społecznej, dokumenty OPS, korespondencja, notatki służbowe, nagrania, oświadczenia stron. Prokuratura bada, czy urzędnik świadomie naruszył ustawę i przekroczył swoje uprawnienia.

Najczęstsze nadużycia OPS to: traktowanie sprzedaży mieszkania jako dochodu, żądanie zwrotu zapomogi mimo braku podstaw, sugerowanie zwrotu kosztów DPS mimo wcześniejszego zwolnienia, ignorowanie choroby i sytuacji dochodowej, wywieranie presji na osobach zależnych od OPS.

Co zrobić, gdy OPS przekracza uprawnienia?

Historia 59‑letniej kobiety pokazuje, że nadużycia OPS dotykają nie tylko dzieci, ale także dorosłych, którzy sami są w kryzysie. OPS nie może żądać zwrotu zapomogi ani kosztów DPS, traktować sprzedaży mieszkania jako dochodu, ignorować choroby i zasiłku czy straszyć zwrotami bez podstawy prawnej.

A rodziny muszą wiedzieć, że:

nadużycia OPS zgłaszamy do prokuratury — bo tylko tam bada się odpowiedzialność urzędnika.

Poniżej publikujemy wzór zawiadomienia, który może złożyć każda osoba znajdująca się w podobnej sytuacji.

WZÓR ZAWIADOMIENIA DO PROKURATURY

miejscowość, data

Prokuratura Rejonowa w ___________________________
ul. ______________________________________________

ZAWIADOMIENIE
o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej

Ja, niżej podpisana/y:

Imię i nazwisko: __________________________________________
Adres zamieszkania: _______________________________________
Telefon / e-mail: __________________________________________

zawiadamiam o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracowników
Ośrodka Pomocy Społecznej w ________________________________,
polegającego na:

– przekroczeniu uprawnień funkcjonariusza publicznego,
– działaniu na szkodę osoby korzystającej z pomocy społecznej,
– wywieraniu presji psychicznej poprzez sugerowanie obowiązku zwrotu świadczeń,
– próbie bezpodstawnego obciążenia mnie kosztami pobytu członka rodziny w DPS,
– manipulowaniu pojęciem „dochodu” w sposób sprzeczny z ustawą o pomocy społecznej.

Opis sytuacji:

– Jestem osobą o niskich dochodach, chorą i korzystającą z pomocy społecznej.
– Moja mama przebywa w Domu Pomocy Społecznej. Zostałam zwolniona z odpłatności
ze względu na niskie dochody, co potwierdził OPS.
– W rozmowach z pracownikami OPS poinformowano mnie, że po sprzedaży mieszkania
(która wynika z obowiązków spadkowych i nie stanowi dochodu) będę musiała zwrócić
zapomogę oraz koszty pobytu mojej mamy w DPS.
– Sprzedaż mieszkania nie jest dochodem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej,
ponieważ nie jest to świadczenie regularne ani środki przeznaczone na utrzymanie.
– Uważam, że takie działania mogą stanowić nadużycie uprawnień oraz próbę wywarcia
presji na osobie zależnej od OPS.

Wnoszę o:

– wszczęcie postępowania sprawdzającego,
– zabezpieczenie dokumentacji OPS dotyczącej mojej sprawy,
– przesłuchanie pracowników OPS,
– ocenę zgodności ich działań z ustawą o pomocy społecznej.

Załączniki:

– kopie decyzji OPS,
– notatki z rozmów,
– dokumenty potwierdzające sytuację dochodową,
– inne dokumenty istotne dla sprawy.

……………………………………………….
(podpis zawiadamiającego)

Autor

Michał Asman

Michał Asman – analityk systemu pomocy społecznej, specjalizujący się w wykładni art. 61, 64, 103 ust. 2 i 107 ustawy o pomocy społecznej. Autor raportów dotyczących nieprawidłowości w OPS, SKO i WSA oraz analiz porównawczych Polska–Niemcy. Przygotowuje materiały eksperckie i propozycje zmian legislacyjnych.

Komentarze Mechanizm, który może dotyczyć całej Polski (0)

      2 + 3 = ?