Art. 8 ust. 13 – przepis nadużywany w sprawach DPS

Art. 8 ust. 13 ustawy o pomocy społecznej dotyczy wyłącznie ustalania dochodu w walucie obcej na potrzeby świadczeń pieniężnych. Mimo to OPS-y w całej Polsce stosują go do odpłatności za DPS, choć ustawa w ogóle na to nie pozwala. To jedno z najpoważniejszych nadużyć, które prowadzi do błędnych decyzji wobec osób mieszkających za granicą.

Co naprawdę reguluje art. 8 ust. 13?

Przepis jest jednoznaczny: dotyczy tylko ustalania dochodu w walucie obcej na potrzeby świadczeń pieniężnych. Nie odnosi się do odpłatności za DPS, nie dotyczy umów, nie dotyczy możliwości, nie dotyczy osób mieszkających za granicą. Ustawodawca nie przewidział żadnego odesłania z art. 103 ust. 2 do art. 8 – to dwa różne reżimy prawne.

W praktyce oznacza to, że art. 8 ust. 13 nie może być stosowany przy ustalaniu odpłatności za DPS, bo odpłatność nie jest świadczeniem pieniężnym, lecz wynika z umowy i z badania możliwości.

Dlaczego OPS-y stosują przepis poza jego zakresem?

W wielu OPS-ach art. 8 ust. 13 stał się „automatycznym narzędziem” do przeliczania zagranicznych dochodów na złotówki. Problem polega na tym, że przeliczanie waluty nie ma żadnego znaczenia w sprawach DPS. Odpłatność ustala się według możliwości, a możliwości wynikają z realiów życia w kraju pobytu, a nie z kursu NBP.

OPS-y stosują art. 8 ust. 13, bo mylą dwa porządki:

• art. 8 – świadczenia pieniężne,
• art. 103 – odpłatność za DPS.

To błąd systemowy, który powtarza się od lat.

Skutki stosowania art. 8 ust. 13 tam, gdzie nie wolno

Przeliczenie zagranicznego dochodu na złotówki tworzy fikcyjny obraz sytuacji osoby zobowiązanej. Dochód wygląda na wysoki, ale w kraju pobytu może ledwo wystarczać na podstawowe koszty życia. W efekcie OPS-y ustalają odpłatność wobec osób, które realnie nie mają możliwości jej ponoszenia.

Jednocześnie pomijają:

• obowiązek ustalenia sytuacji faktycznej (art. 107),
• obowiązek badania możliwości (art. 103 ust. 2),
• zakaz stosowania polskich kryteriów wobec osób mieszkających za granicą (art. 5).

Decyzje oparte na art. 8 ust. 13 w sprawach DPS są więc wydawane bez podstawy prawnej i mogą być nieważne z mocy prawa.

Dlaczego art. 8 ust. 13 nie dotyczy osób mieszkających za granicą

Są dwa powody.

Po pierwsze – art. 5.
Świadczenia przysługują osobom przebywającym na terytorium RP. Osoby mieszkające za granicą nie podlegają art. 8, bo nie są adresatem świadczeń pieniężnych.

Po drugie – art. 103 ust. 2.
Odpłatność ustala się w formie umowy, po zbadaniu możliwości. Dochód nie jest podstawą ustalenia odpłatności. OPS musi ustalić sytuację w kraju pobytu, a nie w Polsce.

Stosowanie art. 8 ust. 13 wobec osób mieszkających za granicą nie ma żadnej podstawy prawnej.

Dlaczego przeliczanie waluty nie ma znaczenia w DPS?

Nawet gdyby art. 8 ust. 13 nadal dotyczył waluty, OPS i tak nie mógłby go stosować do DPS. Odpłatność ustala się według możliwości, a możliwości wynikają z realiów życia. Wywiad musi być przeprowadzony w kraju pobytu, OPS musi stosować Prawo konsularne, a sytuację ustala się według kosztów życia, podatków, cen usług i siły nabywczej waluty.

Przeliczenie waluty jest czynnością pozorną – nie mówi nic o sytuacji osoby zobowiązanej.

Zapis do raportu

Art. 8 ust. 13 dotyczy wyłącznie ustalania dochodu w walucie obcej na potrzeby świadczeń pieniężnych. Nie ma zastosowania do odpłatności za DPS. Stosowanie go przez OPS w sprawach dotyczących osób mieszkających za granicą jest naruszeniem art. 5, art. 103 ust. 2 i art. 107 ust. 1, a decyzje oparte na tym przepisie są nieważne.

Puenta

Art. 8 ust. 13 jest jednym z najczęściej nadużywanych przepisów w praktyce OPS — nie dlatego, że jest niejasny, ale dlatego, że stosuje się go poza zakresem. W sprawach odpłatności za DPS przepis ten nie ma żadnego zastosowania. Odpłatność ustala się wyłącznie na podstawie art. 103 ust. 2, po ustaleniu możliwości i sytuacji faktycznej w kraju pobytu.

Autor

Michał Asman

Michał Asman – analityk systemu pomocy społecznej, specjalizujący się w wykładni art. 61, 64, 103 ust. 2 i 107 ustawy o pomocy społecznej. Autor raportów dotyczących nieprawidłowości w OPS, SKO i WSA oraz analiz porównawczych Polska–Niemcy. Przygotowuje materiały eksperckie i propozycje zmian legislacyjnych.

Komentarze Art. 8 ust. 13 – przepis nadużywany w sprawach DPS (0)

      5 + 3 = ?